Friedrich-W. Mohr. To beat or not to beat? From one size fits it all to an individual coronary revascularization strategy, Eur Heart J 2010;31:2441 Krążenie pozaustrojowe u chorych poddawanych pomostowaniu tętnic wieńcowych (CABG) niesie ze sobą wiele niepożądanych następstw. W poszukiwaniu bezpiecznej alternatywy kardiochirurdzy rozpoczęli więc wykonywanie zabiegów pomostowania bez krążenia pozaustrojowego (off-pump, OPCAB), także u pacjentów z chorobą wielonaczyniową. W dotychczas opublikowanych prospektywnych, randomizowanych badaniach porównujących konwencjonalny zabieg CABG (cCABG) i OPCAB zwykle nie wykazywano jednak istotnego korzystnego wpływu OPCAB na wczesną śmiertelność lub poważne okołooperacyjne powikłania sercowe lub mózgowe. Wykazywano natomiast wielokrotnie przewagę OPCAB w odniesieniu do m.in. wielkości utraty krwi, przetoczeń, częstości re-torakotomii i długości hospitalizacji. Zastrzeżenia budziła z kolei gorsza jakość zespoleń tętnic wieńcowych i kompletność u chorych poddawanych OPCAB vs cCABG. Chociaż w większości długoterminowych obserwacji nie wykazano różnic w odniesieniu do nawrotów dolegliwości wieńcowych, częstości re-interwencji i późnej śmiertelności, to np. w nowojorskiej bazie danych obejmującej około 50 000 chorych operowanych w latach 2001 - 2004 częstość ponownych zabiegów rewaskularyzacji w obserwacji 3-letniej była wyższa w grupie OPCAB (11.1% vs. cCABG 6.7%). Bardzo interesujące są w tym kontekście wyn...